By Budowa domu to inwestycja. Ponoszone w jej trakcie koszty możemy podzielić na trzy, a wliczając w to zakup działki, na cztery kolejne etapy: zakup terenu, stan surowy-zamknięty, instalacje, wykończenia.
Zakup działki
Na rynku nieruchomości liczą się trzy elementy: lokalizacja, lokalizacja i lokalizacja. Wybór odpowiedniego miejsca będzie decydował o tym, jakie będzie nasze otoczenie, z kim będziemy się na co dzień spotykać oraz jak będzie wyglądało nasze życie w odniesieniu do miejsc, które trzeba codziennie odwiedzać, takich jak szkoła, praca czy sklepy. Ziemia może być bardzo tania, ale wtedy będziemy musieli się zgodzić na wiele kompromisów, przede wszystkim pod względem odległości od ważnych dla nas miejsc. Lokalizacje są tym droższe, im są ładniejsze, bardziej prestiżowe oraz lepiej skomunikowane. Większa działka to też większy koszt, więc budowa dużego domu będzie droższa od budowy małego domu.
Na tym etapie można wliczyć także wszystkie koszty przygotowawcze, takie jak podatki, plany, uzbrojenie terenu i ewentualne honoraria pośredników.
Prace ziemne i szkielet domu
Wszystkie koszty będą oczywiście zależne od tego, jak duży dom budujemy. Tym niemniej, podstawowe koszty, które trzeba będzie ponieść, związane są przede wszystkim z konkretnymi elementami konstrukcji domu. Mowa tutaj przede wszystkim o robotach ziemnych, przygotowaniu fundamentów, wznoszeniu ścian, przygotowaniu więźby dachowej, pokryciu dachu, jak również o zamontowaniu drzwi i okien. Dokładne koszty zawsze są zależne od zastosowanych technologii i jeśli położymy lekką i tanią blachodachówkę, zapłacimy za dach znacznie mniej niż w sytuacji, kiedy silna więźba będzie musiała utrzymywać ciężką dachówkę ceramiczną. Największe wydatki zwykle dotyczą prac ziemnych, dachu oraz stolarki okiennej i drzwiowej.
Instalacje
Instalacje zazwyczaj nie są dużym kosztem, ale ponownie wszystko zależy od tego, jakie opcje zostaną wybrane. Jeśli celujemy w dom pasywny, systemy rekuperacji połączone z nietypowymi mechanizmami ogrzewania budynku, na przykład zaawansowanymi pompami ciepła, spowodują wzrost kosztów. Wszystkie technologie ekologiczne podnoszą koszt inwestycji, ale spłacają się rok po roku. Jeśli nie będziemy inwestować w tego typu rozwiązania, najwięcej zapłacimy za klasyczny system centralnego ogrzewania, sporo będzie nas kosztować elektryka, o kanalizacja jest zwykle dość tania.
Wykończenia
Zazwyczaj najłatwiej jest dać się ponieść w kwestii wykończeń. Większość inwestycji realizowanych przez prywatnego inwestora zakłada po cichu możliwość przekroczenia budżetu nawet o 30-40%. Dzieje się tak, ponieważ wykończenia to nie tylko elementy podstawowe, takie jak posadzki, tynki czy schody, ale wszelkiego rodzaju podłogi drewniane, armatura, wyposażenie wnętrz, meble i tak dalej. Nawet w kwestii oświetlenia można zdecydować się na opcje proste i tanie lub na rozwiązania bardzo drogie. Jednostkowy koszt takich elementów bywa niewielki, ale najczęściej trzeba go przemnożyć przez x kopii lub y metrów kwadratowych powierzchni podłogi albo ściany, przez co cena rośnie. Koszt wykończenia i wyposażenia łazienki nierzadko znacznie przekracza koszt przygotowania stropów w klasycznych konstrukcjach.
Ocieplenie budynku
Kwestia ocieplenia budynku zostanie tutaj ujęta osobno, poza podstawowymi kategoriami kosztów, ponieważ jest bardzo różnie traktowana przez osoby zajmujące się kosztorysowaniem. Zazwyczaj trafia ona do kategorii wykończeń, ale zdarza się, że ujmowana jest także na etapie samego wznoszenia ścian. Wszystko zależy tutaj oczywiście od wykorzystywanych technologii, ponieważ niektóre z nich traktują ocieplenia jako swój integralny element i nie mogą bez nich funkcjonować, a dla innych technologii izolacja stanowi dodatek. Są też technologie, które żadnego dodatkowego izolowania nie wymagają, ponieważ same w sobie ferują odpowiednie warunki.
